Gezondheid: PLL, ataxie, doofheid en DNA-testen

De best gekende ziektes bij de Parson Russell zijn erfelijk: primaire lensluxatie (PLL), twee vormen van ataxie, SCA en LOA, en doofheid. Voor de eerste drie volstaat een DNA-test van de ouders om aangetaste pups te vermijden. De gezondheid van je toekomstige hond wordt dus grotendeels bij de fokker bepaald, nog voor de dekking.

Een stevig ras in categorie 1

De Parson Russell Terriër heeft geen gekende bouwproblemen: de Royal Kennel Club plaatst hem in categorie 1 van zijn Breed Watch, die van de rassen zonder overdreven lichaamsbouw. Geen platte snuit, geen te lange rug, geen plooien: het is een werkhond die dicht bij zijn functie gebleven is, en de FCI-standaard voorziet voor hem nog altijd een facultatieve werkproef. Die robuustheid zie je aan zijn levensverwachting, die boven het gemiddelde van rashonden ligt. Zijn zwakke punten zitten elders, in enkele goed gekende genen.

PLL: de lens die loskomt

In het oog wordt de lens op haar plaats gehouden door fijne vezels. Bij primaire lensluxatie scheuren die vezels en verschuift de lens. Kantelt ze naar voren, dan blokkeert ze de afvoer van oogvocht en stijgt de druk: dat is glaucoom, pijnlijk en een bedreiging voor het zicht. Het ras hoort bij de meest getroffen rassen.

De mutatie zit op het gen ADAMTS17 en erft autosomaal recessief over. Een hond met één kopie is drager; een hond met twee kopieën is lijder. Twee dragers samen geven gemiddeld een vierde aangetaste pups. De test deelt elk fokdier in als vrij, drager of lijder, zodat een drager met een vrije hond gekoppeld kan worden zonder risico op een zieke pup.

SCA en LOA, twee coördinatiestoornissen

Spinocerebellaire ataxie of SCA, gekoppeld aan het gen KCNJ10, begint tussen twee en zes maanden. De pup loopt alsof hij dronken is, heft zijn poten overdreven hoog en verliest zijn evenwicht. De ziekte gaat achteruit, vaak samen met myokymie (golvende spiertrekkingen) of aanvallen. De meeste getroffen honden worden jong ingeslapen. Ook de Jack Russell en de Russell Terrier kunnen SCA krijgen.

Laat optredende ataxie, LOA, begint bij de jongvolwassen hond, met een gang die steeds ongecoördineerder wordt. Net als SCA spoor je ze op met een genetische test bij de ouders.

Doofheid, ogen en knieschijven

Doofheid staat op de lijst van aandoeningen bij het ras, zoals bij andere honden met een overwegend witte vacht. Een pup die aan één oor doof is, valt nauwelijks op; een pup die aan beide oren doof is, reageert niet op zijn naam of op een voederbak achter zijn rug. De elektrofysiologische hoortest, BAER genoemd, meet het gehoor per oor.

In de literatuur over het ras worden nog andere problemen vermeld: juveniele cataract, hoornvliesdystrofie, progressieve retina-atrofie, glasvochtloslating, knieschijfluxatie en hyperuricosurie, die uraatstenen in de hand werkt. Niet alles is met DNA op te sporen: een oogonderzoek van de ouders door een erkende oogspecialist vult de testen aan.

Welke testen vraag je vóór de aankoop?

De Royal Kennel Club onderscheidt twee niveaus voor fokdieren:

Ik zou geen pup nemen waarvan de ouders niet minstens hun uitslagen voor PLL en LOA op papier hebben, met het nummer van de chip van de geteste hond. In Vlaanderen verplicht het Fokkerijbesluit sinds 1 juli 2025 DNA- of fenotypische testen van de ouderdieren bij elke verkoop met stamboom. Een erkende fokker die zijn vak kent, toont de uitslagen nog voor je erom vraagt. Een LOSH-stamboom beschrijft drie generaties, maar is op zich geen garantie voor gezondheid.

Signalen om alert op te zijn

• Ogen: roodheid, tranen, half dichtgeknepen ooglid, een oog dat troebel of groter lijkt dan het andere.
• Gang: een pup die wankelt, valt in de bochten of zijn poten te hoog heft; een jonge volwassen hond die zonder reden onhandig wordt.
• Gehoor: geen reactie op geluiden buiten zijn gezichtsveld, heel diep slapen.
• Plassen: herhaald persen, gekleurde urine.

Met een rood en pijnlijk oog ga je dezelfde dag naar de dierenarts: bij PLL tellen enkele uren om het zicht te redden. Een stijve gang na een lange looptocht in de Ardennen is meestal vermoeidheid, maar onhandigheid die dagen aanhoudt, is dat niet.

admin